Waar Wingspan een hoogvlieger met vriendelijke vogels, schattige schetsen en gemoedelijke gameplay is, is Vogelvrij een wereld van verschil, maar ook een heuse hoogvlieger in de vogelkooi met de 999 Games-banner. Vogelvrij klinkt in eerste instantie misschien als een lief spelletje over vogeltjes. Misschien verwacht je wat gezellig gekwetter, een zonnetje boven de hoeve en een merel die zachtjes een liedje fluit. Fout. Hartstikke fout. Dit is een gevederde machtsstrijd waarin elke mus een meesterstrategist is, elke kraai je een poot uitdraait en elke duif verdacht veel ervaring heeft met achterkamertjespolitiek. De naam Vogelvrij is erg toepasselijk: elke speler is werkelijk vogelvrij… Eindig jij als hoogste in de pikorde?
Achtergrond en doel
Oorspronkelijk sloeg de term “vogelvrij” op een zware middeleeuwse straf, namelijk het “vogelvrij verklaard worden”. Dit betekende dat de veroordeelde buiten de wet werd geplaatst. Buiten de gevestigde maatschappij. Diegene telde werkelijk niet meer mee en kon zich niet meer beroepen op de bescherming van wet, regelgeving of zelfs orde. Eenieder mocht de gestrafte straffeloos doden, beroven of anderszins benadelen. Een voor ons Nederlanders berucht historisch voorbeeld is de Spaanse koning Filips II, die Willem van Oranje in 1580 vogelvrij verklaarde. Degene die Willem van Oranje zou vermoorden, zou de doodstraf ontlopen en zelfs worden beloond. Dat klinkt luguber en biedt een inkijkje in de wrede menselijke psyche. De wrange verlangens van de menselijkheid komen terug in Vogelvrij, waarbij spelers elkaar het leven werkelijk zuur maken, maar op zeer vermakelijke wijze. Een tipje van de vogelsluier: ik heb in tijden niet zo hard gelachen bij een bordspel.
In dit tactische meerderheids- en area-control-spel van 999 Games proberen 2 tot 5 spelers in vijf rondes zoveel mogelijk punten bij elkaar te scharrelen door op verschillende locaties op stok te gaan. Dat doe je door (stapels) vogels op verschillende locaties te plaatsen en daar meerderheden te behalen (of juist niet) voor punten. Dat klinkt simpel, maar dat is precies wat het spel wil dat je denkt voordat iemand jouw zorgvuldig opgebouwde zwerm van tafel poetst met de elegantie van een dikke zeemeeuw die friet raapt bij een patatkraam in een vieze badplaats.
Net als in veel andere area-control-spellen plaatsen spelers elke ronde hun pionnen — in dit geval plastic stapelbare vogels die samen een zwerm vormen. In tegenstelling tot veel andere area-control-spellen heeft Vogelvrij echter een belangrijke twist. Elke ronde worden er vogels van de spelerskleuren in een buidel gestopt. Spelers trekken elke ronde twee vogels uit de buidel en twee vogels van hun eigen kleur uit de voorraad. Spelers weten dus dat ze altijd minstens twee vogels van hun eigen kleur plaatsen, maar nog veel leuker: ook vogels van de andere spelers. En daar begint de chaos, interactie en het gepest tussen spelers. Die vogels van andere spelers mag je namelijk doodleuk plaatsen alsof je al jaren hun juridisch bewindvoerder bent — hun vogelaar, zullen we maar zeggen, of bewingdvoerder? “Uw vogel? Mijn strategie.” De spelmaker ziet dit waarschijnlijk als slim gebruik van middelen. Ik noem het ornithologische identiteitsfraude. Denk aan een spotlijster die zich voordoet als een andere vogel, of een koekoek die zijn eieren legt in het nest van anderen om stennis te schoppen.
Punten voor locaties vormen een andere leuke twist. De meerderheid hebben op een locatie betekent niet altijd dat je de meeste punten scoort. Iedere locatie is namelijk uniek en bij sommige locaties wil je juist de minste vogels aanwezig hebben om de meeste punten te scoren. Bij andere locaties spelen punten überhaupt geen rol en wil je juist controle over een actie of wezen verwerven. Gelijkspel gooit al helemaal roet in het eten, want gelijkspellen heffen elkaar op. Wil je een andere speler naaien? Zorg er dan voor dat diegene gelijkspel krijgt en vlieg er dan zelf lekker met de punten vandoor.
Spelverloop
Om de beurt plaats je één vogel op een locatie in de hoeve. Staan er al vogels van dezelfde kleur, dan stapel je ze lekker op elkaar. Dat ziet er aandoenlijk uit, alsof ze samen wachten op de bus. Maar vergis je niet: dit is geen knusse vogelcarpool, dit is een verticale lobbygroep. Hoe hoger de stapel, hoe groter de dreiging. En zoals altijd in de politiek geldt: wie bovenop zit, hoeft nog niet veilig te zitten.
De echte vleugelveldslag zit in de interactie: het spelen van vogels van andere spelers, het direct beïnvloeden van het aantal vogels op de locaties, het reactieve karakter van het spel, maar ook de acties van wezens en locaties. Via locaties en wezens kun je de situatie flink opschudden: vogels worden verplaatst, weggejaagd of beschermd. Je denkt dus rustig een meerderheid te hebben opgebouwd, tot iemand met een kat langskomt en jouw complete vogelstrategie verandert in losliggend nestmateriaal. En vooral de hoogvliegers onder ons hebben het dan vaak te verduren.
Gelukkig zijn weggejaagde vogels niet permanent uitgeschakeld. Vaak belanden ze op de fontein of op het plein, waar ze later alsnog punten kunnen opleveren. Dat maakt elke aanval net wat ongemakkelijker. Je jaagt een vogel weg met de overtuiging van een roofvogel, maar misschien geef je hem per ongeluk een wellnessarrangement met uitzicht op stromend water in de fontein. Wegjagen? Nee hoor, functie elders. Overigens kan dit ook een reden zijn om je eigen vogels te verjagen met een wezen, waardoor dit een interessant nieuw spelelement oplevert. Door je vogels te verjagen, kun je meerderheden weer naar je hand zetten (bijvoorbeeld omdat je juist niet de meeste vogels wilt hebben), maar ook om hoger te eindigen in de pikorde van de fontein.
Oordeel
Na vijf rondes volgt de eindtelling. Naast de punten van locaties kun je extra punten verdienen voor gecontroleerde wezens, vogels op speciale plekken en als je de grootste zwerm hebt. Tevens pak je punten voor de pikorde op de fontein. De winnaar is degene met de meeste punten.
Vogelvrij werkt omdat het overzichtelijk begint, maar al snel verandert in een tactisch nestkastje vol slechte bedoelingen. Je bouwt meerderheden op, gebruikt soms de vogels van je tegenstanders tegen ze, probeert slimme plekken op locaties en wezens te claimen en doet ondertussen alsof alles onderdeel was van je plan. Spoiler: dat was het niet altijd, maar met wat reactief gedrag kun je flink wat punten pakken. Daarnaast kun je door tactisch te pesten andere spelers punten ontnemen. Soms is de beste strategie niet waar jij de meeste punten wint, maar waar een andere speler de meeste punten verliest…
Dankzij de variabele opbouw van locaties en wezens voelt elk potje van Vogelvrij anders. Vogelvrij is daarmee perfect geschikt voor spelers die houden van area control, politieke spelletjes, directe interactie en een gezonde portie pestgedrag. Uiterst interactief, reactief, bijzonder tactisch en venijnig. Een nieuwe hoogvlieger in het gamma van 999 Games.
