Olijfolie voelt voor de meesten misschien aan als iets typisch Italiaans, zelfs Siciliaans. Extra vierge olijfolie uit Italië is kostbaar en wordt gezien als een statussymbool om aan je gasten te serveren, maar de wereld kent meerdere regio’s met een prachtige olijfolie-industrie. In het warme Portugal verbouwen boeren de mooiste olijven en maken zij hier zachte olijfolie van. In Oliva kruipen spelers in de schoenen van deze boeren: ze verbouwen olijven, persen olie en verkopen deze op de markt, terwijl ze moeten concurreren met hun tegenspelers en inspelen op de handel in olijfolie in andere landen. Als je de olijven niet perst, krijg je nooit olie.
Oliva is uniek en lastig te omschrijven. Als ik Oliva eenvoudig zou moeten uitleggen aan iemand die al bekend is met bordspellen, zou ik het omschrijven als een deckbuilder met een vleugje bluf. Gekscherend noemden we het aan de spellentafel al een ‘blufbuilder’. Ook die omschrijving is te simpel, want Oliva een deckbuilder noemen, doet het unieke spelletje eigenlijk tekort.
Laten we maar eens beginnen met het thema. In Oliva kruipen spelers in de huid van Portugese olijfboeren. Spelers vertegenwoordigen elk een olijfregio in Portugal en iedere speler begint het spel met een kleine productiemogelijkheid voor het verbouwen van olijven, het persen en het aankopen van nieuwe elementen via de handel. Alle acties van spelers, en dus hun manier om olijven te verbouwen en verhandelen, zijn de kaarten in hun deck. Spelers verbeteren hun geoliede machine door nieuwe kaarten toe te voegen aan hun deck.
Met hun acties kunnen spelers zwarte blokjes verzamelen of deze omzetten naar groene blokjes (het verbouwen, plukken en persen van olijven). Met olijfoliekaarten kunnen ze handelen op drie markten om nieuwe kaarten te kopen, en met geldkaarten kunnen ze op de speciale actiemarkt handelen en hun productieprocessen verbeteren. Dit klinkt allemaal complex, maar het is een eenvoudig mechanisme van het spelen van kaarten voor bijbehorende acties, met bijzonder veel thematische diepgang.
Aan het begin van het spel liggen er per speler al twee actiekaarten open op het tableau. Aan het begin van een ronde trekken spelers vijf kaarten uit hun deck en kiezen zij twee kaarten om gesloten op hun tableau te spelen. Om de beurt onthullen spelers hun kaarten en voeren zij de actie op hun kaart uit, vermenigvuldigd met dezelfde symbolen op kaarten die al gespeeld zijn en open liggen bij zowel de actieve speler als de andere spelers. Goed plannen en inschatten wat de andere spelers zullen doen is daarom essentieel. Hierbij speelt tactische bluf nog een grote rol, want je wilt andere spelers niet te veel helpen, maar hoopt wel dat zij bepaalde kaarten spelen die jou vooruithelpen.
Iedere ronde voert elke speler dus twee vlotte acties uit, maar met de juiste kaarten kunnen ze mooie combinaties maken. Door sommige acties kunnen spelers ook nieuwe kaarten verzamelen in hun deck, waardoor er nieuwe symbolen in het spel komen.
Sommige aangeschafte kaarten bevatten ook punten of bonussen voor het einde van het spel. Spelers kunnen ook investeren in landen door de relevante kaarten aan te schaffen of deze af te leggen in een soort olijven-commodity aandelenmarkt. Spelers krijgen punten op basis van deze landen in hun deck, vermenigvuldigd met die op de aandelenmarkt.
Oliva is daarnaast prachtig vormgegeven en dat, samen met het unieke en intrigerende spelmechanisme, maakt het tot een smeuïg klein spel met een grote voetafdruk.
