Wie Vikingen zegt, zegt langschepen, bijlen, baarden, runen, ruige zeeën en natuurlijk de eeuwige vraag: “past deze tegel nog ergens op mijn spelersbord?” In de geschiedenis waren de Vikingen Scandinavische zeevaarders, handelaren, kolonisten en krijgers die tussen grofweg de achtste en elfde eeuw flink wat golven maakten in Europa. In de Noordse mythologie vaart daar nog een flinke scheut goddelijke drama bij: Odin met zijn raven, Thor met zijn hamer, Loki met zijn streken en Valhalla als mythische hal waar gesneuvelde krijgers zich voorbereiden op Ragnarök. Kortom: genoeg voer voor verhalen, sagen en bordspellen waarin je niet alleen punten scoort, maar liefst ook een beetje episch aan tafel zit.
Odin, internationaal bekend als A Feast for Odin, is zo’n spel dat niet op tafel komt, maar op tafel landt. Als een Vikingboot vol houten schijfjes, actieborden, eilanden, tegels, goederen, dieren en mogelijkheden die met een tevreden kartonnen plons op je speeltafel terechtkomt. Spelers kruipen in de huid van Noormannen die jagen, plunderen, handelen, ontdekken, bouwen, fokken, emigreren en vooral: proberen hun persoonlijke spelersbord zo slim mogelijk vol te puzzelen met allerlei tetris-tegeltjes. Want ook in Valhalla geldt blijkbaar: eerst netjes afdekken, dan pas feesten. In de Noren (een uitbreiding op dit reusachtige spel) komen er ook allemaal stoere nieuwe gasten aan tafel (lees nog meer spelersborden en nog meer tegels).
Onder die indrukwekkende hoeveelheid karton zit een worker placement-spel met polyomino-puzzelhart. Je zet Vikingen in op actievelden, verzamelt goederen en probeert daarmee negatieve vakjes op je bord af te dekken en waardevolle bonussen vrij te spelen. Het basisspel blinkt uit in vrijheid: er is zelden één juiste route. Je kunt schapen houden, eilanden verkennen, schepen bouwen, walvissen vangen of met beroepkaarten een eigen motor op gang brengen. De keerzijde is dat Odin in eerste instantie kan voelen alsof je een belastingaangifte invult op een openluchtmuseum voor Scandinaviërs. Maar wie door de eerste golf aan opties heen roeit, ontdekt een rijk, soepel en verrassend thematisch puzzelspel waarin iedere beurt voelt als een keuze tussen “dit is geniaal” en “waarom heb ik geen hout?”
Wat voegt De Noren hieraan toe?
De Noren is geen klein zakje extra kruiden voor het bestaande feestmaal, maar eerder een tweede gang met nieuwe borden, bestek en een serveerster die zegt: “Er is trouwens nóg meer.” De uitbreiding introduceert onder meer een vernieuwd modulair actiebord dat rekening houdt met het aantal spelers, nieuwe actievelden, een vijfde actiekolom, nieuwe puzzeltegels, nieuwe dieren zoals paarden en varkens, ambachtsschuren, extra goederen en nieuwe verkenningsborden zoals Isle of Man, Isle of Skye, Islay en de Outer Hebrides. Alsof je Viking al niet genoeg reisstress had.
Dat klinkt als meer van hetzelfde, maar in de praktijk voelt De Noren ook als een herijking van het basisspel. Sommige strategieën die eerder wat omslachtig of minder aantrekkelijk waren, krijgen meer lucht. Dieren zijn interessanter, bouwen voelt gevarieerder en de nieuwe actievelden zorgen ervoor dat je minder vaak het gevoel hebt dat bepaalde wegen alleen bestaan voor spelers die graag tegen de stroom in peddelen.
Belangrijk is dat De Noren het spel niet verandert in een ondoordringbare saga met voetnoten tot in Valhalla. Ja, er komt meer materiaal bij. Ja, de tafelruimte wordt nog ambitieuzer. En ja, nieuwe spelers zullen nog steeds even slikken wanneer ze het actiebord zien. Maar voor spelers die het basisspel kennen, voelt de uitbreiding verrassend natuurlijk. Het is alsof de extra mogelijkheden altijd al in het spel hadden kunnen zitten, maar Odin ze nog even achter zijn ooglap had verstopt.
De nieuwe eilanden en nederzettingen bieden bovendien verse puzzels. Nieuwe vormen betekenen nieuwe frustraties, maar ook nieuwe triomfen wanneer een tegel precies past op dat ene irritante stukje van je bord. Odin blijft daarmee dat heerlijke breinbrekende spel waarin je eerst vijf minuten naar je bord staart, vervolgens iets briljants denkt te doen, en daarna ontdekt dat je net één zilver, één hout of één Viking tekortkomt. Precies zoals een goed eurospel betaamt.
De Noren is vooral geschikt voor spelers die Odin al waarderen en meer variatie, meer balans en meer strategische routes willen. Als het basisspel je al te groot, te breed of te veel Viking-administratie vond, dan gaat deze uitbreiding je waarschijnlijk niet ineens bekeren. Maar als je na een potje Odin denkt: “Mooi, maar ik wil eigenlijk nog tien andere manieren om mijn bord inefficiënt maar hoopvol vol te leggen”, dan is dit precies jouw soort uitbreiding. En wil je daarna nog verder varen door de wereld van Viking- en Noordse mythologie-spellen, dan kun je op Dice Daniel verder lezen in de themareeks Over Vikingen en de Noordse Mythologie in bordspellen.
Odin: De Noren is een voorbeeld van een uitbreiding die niet alleen meer toevoegt, maar het basisspel ook beter laat ademen. Het vernieuwde actiebord, de nieuwe dieren, ambachtsschuren en verkenningsborden zorgen voor meer variatie en betere strategische spreiding, zonder dat het spel zijn karakter verliest. Het blijft groot, gulzig en soms een tikje intimiderend, maar ook rijk, bevredigend en heerlijk puzzelig. Een uitbreiding dus die niet schreeuwt “meer om het meer”, maar eerder buldert: “kom binnen, pak een drinkhoorn en schuif nog maar een tegel aan.”
