Is jouw favoriete held Ant-Man? Zijn jouw favoriete films A Bug’s Life (of, nog raarder, Antz)? Dan vinden mensen je misschien een beetje vreemd, maar mieren zijn interessanter dan je in eerste instantie denkt. Het zijn gespierde grietjes die meermaals hun eigen gewicht kunnen tillen, aangestuurd door een hive mind die, geleid door een matriarchaal meesterwerk van een kolonie, uitstekend weet te overleven. In Mieren van Mirmar van DSV Games nemen spelers de rol aan van matriarch van hun eigen miertjes en bouwen ze letterlijk en figuurlijk aan hun kolonie om de meeste punten te behalen.
Thema en achtergrond
Onder een rustig stukje tuingrond (of die zanderige randjes van jouw saaie, grijs betegelde voortuintje) ontwaakt soms een heus koninkrijk. Niet zomaar een koninkrijk, maar een heuse kolonie. Zoals in de intro ook al beschreven, zijn deze mieren interessanter dan we denken en daarom ook uitermate geschikt voor een thematisch en complex bordspel. Een mierenkolonie functioneert als een goed geoliede motor, waarbij de verschillende mieren allemaal fungeren als radertjes en tandwieltjes, ieder met een eigen rol.
In het middelpunt van deze motorachtige kolonie staat de koningin: matriarch en kloppend hart van het geheel. Om haar heen bruist het nest van activiteit: sommige mieren verzorgen de eitjes en larven, andere graven nieuwe kamers, en oudere werksters wagen zich boven de grond op zoek naar voedsel.
Met deze beschrijving van deze kleine beestjes kan ik eigenlijk al stoppen met schrijven, en dan heb je alsnog een goed beeld van het spel Mieren van Mirmar. Mieren van Mirmar speelt zich af in dezelfde wereld als De Ratten van Wistar, dat ook door DSV Games is uitgegeven. Beide spellen zijn thematisch en complex.
In Mieren van Mirmar beheren de spelers een kolonie en moeten ze, net als een mierenkoningin, zorgen dat die kolonie goed functioneert. Spelers sturen, net als in een echte kolonie, hun mieren op pad op basis van hun sterke punten, werken aan voortplanting gericht op het voortbestaan van hun kolonie (of in dit geval: het optimaliseren van punten) en graven nieuwe kamers uit om punten te halen.
Spelverloop
Er zijn verschillende manieren om punten te halen in Mieren van Mirmar. Zo zijn er puntensporen, krijg je punten voor verslagen vijanden en voor de hoeveelheid mieren die aan het einde van het spel nog over is in je kolonie, maar vooral belangrijk zijn bepaalde doelen waarmee spelers sterren kunnen behalen. Die doelen hebben te maken met het uitgraven van kamers, het verspreiden van feromonen en – de harde werkers die mieren nu eenmaal zijn – ook met de taken die spelers verrichten, zoals het verzamelen van kaarten en voortplanting. Deze behaalde sterren luiden bovendien het einde van het spel in als er genoeg behaald zijn. Maar op welke wijze dan?
Allereerst nog wat mierenfeitjes. Wetenschappers beschrijven een mierenkolonie vaak als een soort ‘superorganisme’, omdat de kolonie zich minder gedraagt als een zwerm insecten en meer als één levend systeem, gebaseerd op samenwerking en taakverdeling. Bepaalde mieren hebben bepaalde krachten en krijgen zodoende ook een specifieke rol binnen de kolonie. Alle mieren zijn hierdoor een belangrijk radertje in de motor, maar ze zijn niet de enige: ook de kaarten die de kolonie vormgeven, spelen in het spel een belangrijke rol.
Iedere beurt verricht een speler één van de zes beschikbare acties. Die acties staan vaak niet op zichzelf, maar triggeren ook weer andere acties en bonussen. Mieren van Mirmar kenmerkt zich dan ook door de vele combinaties die spelers, mits ze goed plannen, op ingenieuze wijze naar hun hand kunnen zetten.
Van de zes acties worden er drie gedreven door volwassen mieren. In de mierenkolonie bevinden zich drie stelsels met verdiepingen. Op die verdiepingen bevinden zich, van beneden naar boven, eieren, larven en volwassen mieren. Het stelsel bepaalt de levensloop van de mier en diens specialisatie. Met de volwassen mieren kunnen spelers graven, verkennen of foerageren.
Door te graven krijgen spelers nieuwe kamers in hun kolonie, waardoor ze mogelijk kaarten kunnen spelen, bonussen kunnen vrijspelen of sterren kunnen verdienen voor die grote puntenbonus. Door te verkennen ontdekken spelers waar ze voedsel en blaadjes kunnen verzamelen en waar vijanden zich bevinden. Door te foerageren kunnen spelers voedsel en blaadjes sprokkelen die ze nodig hebben om kaarten te ‘betalen’, hun kolonie uit te bouwen en hun larven te voeden zodat het grote, sterke miertjes worden. De foerageermieren kunnen ook hun feromonen achterlaten als ze al het voedsel hebben gesprokkeld, om te laten weten dat ze in een gebied zijn geweest. Ook daarmee kun je sterren verdienen.
De kracht van de actie wordt bepaald door hoeveel volwassen mieren van een bepaalde soort (of wilde mieren) je gebruikt voor de actie. De kracht bepaalt bijvoorbeeld hoe groot de kamer is die je uitgraaft.
Andere acties zijn het spelen van kaarten (voor eenmalige en/of doorlopende bonussen en/of punten), het bevechten van vijanden (waarmee je weer bonussen en punten verdient) en het inluiden van het broedseizoen. Die laatste actie kun je vergelijken met de productiefase uit andere spellen. Afhankelijk van je positie op bepaalde sporen verdien je blaadjes, voedsel en eieren. Larven die je kunt voeren groeien op tot mieren, en eieren groeien op tot larven.
Conclusie
Mieren krijgen zelden de aandacht die ze verdienen. Maar als je ook maar even kijkt naar wat ze werkelijk doen, wordt het duidelijk dat het kleine logistieke genieën zijn. Een kolonie is niet zozeer een losse groep insecten, maar eerder een bruisende ondergrondse operatie, waarbij werksters voedsel verzamelen, voor het broed zorgen, tunnels graven en op de een of andere manier alles draaiende houden zonder ooit een vergadering te beleggen. Het is ijverig, van buitenaf gezien een beetje chaotisch, en eerlijk gezegd behoorlijk indrukwekkend.
Dat maakt mieren zo’n leuk thema voor een bordspel. Wat mieren zo fascinerend maakt, is niet hun individuele kracht, maar hun geniale samenwerkingsvermogen als kolonie: elke tunnel, elk spoor en elke broedkamer is alleen van belang omdat het een groter geheel dient.
Dit maakt ook het bordspel uiterst interessant. Je verplaatst niet zomaar stukken of verzamelt grondstoffen; het spel bouwt goed voort op het thema. Iedere speler bouwt namelijk een kolonie die ook echt aanvoelt als een kolonie. Echte mieren communiceren via feromoonsporen, verdelen taken op natuurlijke wijze en slagen door teamwork in plaats van door individuele heldendaden. Het spel zet dat om in een bevredigende puzzel van uitbreiding, timing en efficiëntie. Spelers kunnen namelijk niet alleen inzetten op enkele acties en puntencondities, maar moeten hun mieren en acties slim laten samenwerken en zo een efficiënte motor bouwen.
De nadruk op graven, verkennen, verzamelen, broeden en het laten opgroeien van gespecialiseerde mieren weerspiegelt de werkelijke logica van het mierenleven verrassend goed, terwijl dat tegelijkertijd wordt omgezet in een strategische puzzel. En dat is misschien ook wel het hart van het spel (zoals de mierenkoningin het hart van een kolonie is): niet alleen een mierenhoop bouwen, maar leren denken als een kolonie en, net als een echte mierenmatriarch, een kloppende machine bouwen — een echte mierenmotor.
