Er zijn spellen die je hoofd laten kraken, spellen die je hoofd laten tollen en spellen die je hoofd compleet op zijn kop zetten. dnup hoort duidelijk in die laatste categorie.
dnup is ontworpen door Kei Kajino. Het doel is simpel: probeer als eerste je hand leeg te spelen. Iedere kaart heeft twee waarden, één boven en één onder. Alleen de waarde die op dat moment actief is, telt. En daar begint de mentale gymnastiek. Je mag de kaarten in je hand wel herschikken, maar niet zomaar draaien. Pas wanneer kaarten van tafel terug je hand in gaan, worden ze 180 graden gedraaid. De bovenkant wordt onderkant en de onderkant wordt bovenkant. Oftewel: je krijgt je kaarten terug, maar je krijgt ook meteen een kleine existentiële crisis cadeau.
In je beurt doe je eerst eventuele kaarten weg die nog van je vorige beurt voor je liggen. Daarna kies je één actie. Je kunt een set kaarten spelen, één kaart toevoegen aan een set van een tegenstander, een set van een tegenstander oppakken, of al je handkaarten draaien. Een set bestaat uit één of meer kaarten met dezelfde actieve waarde. Speel jij een set van dezelfde grootte als een set die al op tafel ligt, dan moet jouw waarde hoger zijn. Lukt dat, dan mag de andere speler zijn of haar kaarten terugnemen. Uiteraard gedraaid. Want waarom zou je iemands wereld maar half op zijn kop zetten?
En daar zit voor mij vooral de lol van dnup. Dit is geen vriendelijk “ik speel mijn kaarten en jij speelt jouw kaarten”-kaartspelletje. Nee, dnup is een spel waarin je net zo graag bezig bent met je eigen hand leegspelen als met het terugduwen van andermans zorgvuldig opgebouwde plan. Iemand legt eindelijk een mooie set neer, kijkt tevreden naar tafel en denkt waarschijnlijk al aan de overwinning. Jij kijkt naar je hand, draait mentaal drie tandwielen om en zegt vervolgens: “Leuk geprobeerd, maar pak maar terug.” Dat is niet aardig. Dat is wel erg leuk.
Omdat kaarten terugkeren met hun waarden omgedraaid, moet je voortdurend nadenken in meerdere richtingen. Wat is deze kaart nu waard? Wat wordt hij waard als iemand hem terugpakt? Kan ik deze set spelen zonder straks mijn eigen plan te saboteren? En belangrijker nog: kan ik iemand anders zover krijgen dat diens prachtige route naar de winst ineens verandert in een omgekeerde parkeerplaats vol nutteloze cijfers? dnup vraagt je dus niet alleen om vooruit te denken, maar ook ondersteboven vooruit. Dat klinkt onhandig, en dat is het soms ook. Maar het is precies die onhandige mentale salto die het spel leuk maakt.
Het fijne is dat de regels zelf niet ingewikkeld zijn. Je kunt dnup waarschijnlijk sneller uitleggen dan dat je de naam fatsoenlijk hardop kunt uitspreken. De hersenkrakers ontstaan juist tijdens het spelen. Iedere teruggepakte kaart verandert je mogelijkheden, iedere set op tafel is een potentiële bedreiging en iedere speler kan op het verkeerde moment precies de juiste irritante zet doen. Daardoor blijft het spel vlot, maar voelt het niet oppervlakkig.
De interactie maakt dat dnup vooral leuk is met spelers die een beetje pestwerk kunnen waarderen. Niet op een gemene, allesverwoestende manier, maar op die gezellige manier waarop iemand serieus probeert te winnen en jij met een glimlach diens wereld op zijn kop zet. Letterlijk bijna. Verwacht dus geen solitaire puzzel, maar een compact kaartspel waarin je voortdurend naar elkaars sets kijkt en hoopt dat niemand ziet wat jij van plan bent.
dnup is een slim, snel en gemeen klein kaartspel dat veel meer doet dan je op basis van het doosje zou verwachten. Het spel zet je hoofd op zijn kop, laat je in meerdere dimensies naar je kaarten kijken en geeft je heerlijk veel kansen om tegenstanders hun kaarten terug te laten pakken. Soms voelt het alsof je brein een kwartslag achterloopt op de tafel, maar juist daardoor ontstaan de mooiste momenten. Als je houdt van korte kaartspellen met interactie, slimme timing en een gezonde dosis pestplezier, dan is dnup zeker de moeite waard. Het is misschien geen spel waarbij alles altijd meteen op zijn plek valt, maar zodra het klikt, valt vooral op hoe leuk het is om de wereld van je tegenstanders ondersteboven te spelen.
Toy Battle is door de vakjury van Speelgoed van het Jaar verkozen als een van de winnaars en jij kunt stemmen voor de publieksprijs: https://speelgoedvanhetjaar.nl/
